Η Παγκύπρια Συντεχνία ΙΣΟΤΗΤΑ απέστειλε επιστολή προς τη Διευθύντρια του Τμήματος Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού, εκφράζοντας έντονες επιφυλάξεις για την εγκύκλιο ημερομηνίας 11 Ιουνίου 2026 που αφορά τη γονική άδεια.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, στις περιπτώσεις όπου εργαζόμενος λαμβάνει γονική άδεια και δεν επιστρέφει στην εργασία του την αμέσως επόμενη εργάσιμη ημέρα, η περίοδος απουσίας θεωρείται συνεχής και περιλαμβάνει τα Σαββατοκύριακα ή και τις αργίες που μεσολαβούν.

Η ΙΣΟΤΗΤΑ θεωρεί ότι η συγκεκριμένη ερμηνεία δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, αναλογικότητας και ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων γονέων, καθώς οδηγεί σε αποκοπές απολαβών για ημέρες που δεν αποτελούν ημέρες γονικής άδειας.

Για τον λόγο αυτό, η Συντεχνία ζητά:

Την άμεση αναστολή εφαρμογής της εγκυκλίου.

Την ανάκληση και επαναδιατύπωσή της.

Τη διασφάλιση ότι δεν θα πραγματοποιηθούν αποκοπές απολαβών πέραν των ημερών κατά τις οποίες ασκείται το δικαίωμα γονικής άδειας.

Ουσιαστική διαβούλευση με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις πριν από οποιαδήποτε νέα ρύθμιση.

Η πλήρης επιστολή της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ παρατίθεται πιο κάτω

Επιστολή της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ προς το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού

ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος Επιστολή ημερ. 11.6.2026 (Αρ. Φακ. 15.01.015) – «Γονική άδεια»: Παράνομη και αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας επέκταση της αποκοπής απολαβών σε Σαββατοκύριακα και αργίες – Αίτημα άμεσης αναστολής εφαρμογής και ανάκλησης

1. Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ, θέτουμε υπόψη σας ιδιαιτέρως σοβαρό ζήτημα νομιμότητας που εγείρεται από την πιο πάνω Εγκύκλιο Επιστολή σας, η οποία, κατ’ επίκληση «διευκρίνισης» των ταυτάριθμων Εγκυκλίων ημερ. 28.2.2025 και 21.3.2025, εισάγει την οδηγία ότι η γονική άδεια, «ως άδεια απουσίας χωρίς απολαβές, δεν διακόπτεται κατά τα Σαββατοκύριακα ή/και τις αργίες στις περιπτώσεις που ο υπάλληλος δεν θα επαναλάβει καθήκοντα την αμέσως επόμενη εργάσιμη ημέρα». Με βάση τα ίδια τα παραδείγματα της Εγκυκλίου, υπάλληλος που λαμβάνει γονική άδεια τεσσάρων εργάσιμων ημερών (Πέμπτη–Τρίτη) υφίσταται αποκοπή απολαβών έξι ημερών, ενώ για άδεια δύο εβδομάδων (δέκα εργάσιμες ημέρες) η αποκοπή εκτείνεται σε δώδεκα ημέρες. Κατ’ αναπόδραστη δε λογική συνέπεια της οδηγίας, υπάλληλος που λαμβάνει γονική άδεια μόλις δύο εργάσιμων ημερών – Παρασκευή και την αμέσως επόμενη Δευτέρα – υφίσταται αποκοπή απολαβών τεσσάρων ημερών, ήτοι επιβάρυνση προσαυξημένη κατά 100% σε σχέση με την άδεια που πράγματι έλαβε!

2. Η ίδια η Εγκύκλιος ρητώς αναγνωρίζει ότι ο υπάλληλος «θα χρεωθεί γονική άδεια για τις εργάσιμες του ημέρες» και μόνο. Συνεπώς, κατά παραδοχή της ίδιας της Διοίκησης, το παρεμβαλλόμενο Σαββατοκύριακο δεν αποτελεί μέρος της χορηγηθείσας γονικής άδειας. Για τις ημέρες, όμως, αυτές ο υπάλληλος δεν τελεί σε καμία άλλη, γνωστή στο δίκαιο, κατάσταση άδειας· τελεί απλώς σε νόμιμη εβδομαδιαία ανάπαυση, κατά την οποία ουδεμία υποχρέωση παροχής εργασίας υφίσταται. Εννοιολογικά και νομικά, «απουσία» νοείται μόνο από υφιστάμενο καθήκον παρουσίας· δεν νοείται «απουσία χωρίς απολαβές» από ημέρα κατά την οποία ο υπάλληλος ούτως ή άλλως δεν υποχρεούται να εργαστεί. Η Εγκύκλιος κατασκευάζει, τοιουτοτρόπως, άνευ οποιουδήποτε ερείσματος, ιδιότυπο καθεστώς «μη μισθοδοτούμενης εβδομαδιαίας ανάπαυσης», άγνωστο στη νομοθεσία.

3. Η επίμαχη οδηγία δεν ευρίσκει έρεισμα σε καμία απολύτως διάταξη νόμου ή κανονισμού. Ειδικότερα:

(α) Ο περί Αδειών (Πατρότητας, Γονική, Φροντίδας, Ανωτέρας Βίας) και Ευέλικτων Ρυθμίσεων Εργασίας για την Ισορροπία μεταξύ Επαγγελματικής και Ιδιωτικής Ζωής Νόμος του 2022 (Ν. 216(Ι)/2022), ο οποίος μεταφέρει την Οδηγία (ΕΕ) 2019/1158 και εφαρμόζεται σε όλους τους εργαζομένους, περιλαμβανομένων των δημόσιων υπαλλήλων (άρθρο 4), καθιερώνει ατομικό δικαίωμα γονικής άδειας δεκαοκτώ (18) εβδομάδων ανά τέκνο (άρθρο 8), η οποία λαμβάνεται τμηματικά, με ελάχιστη διάρκεια μίας (1) ημέρας, ή και με ευέλικτους τρόπους, χωρίς τούτο να θίγει τα συναφή δικαιώματα του εργαζομένου (άρθρο 11). Η άδεια συντίθεται, επομένως, αποκλειστικά από τις ημέρες που αιτείται και λαμβάνει ο υπάλληλος· ουδεμία διάταξη του Νόμου εξομοιώνει τις παρεμβαλλόμενες μη εργάσιμες ημέρες με ημέρες άδειας, ούτε εξουσιοδοτεί τη μισθολογική τους επιβάρυνση.

(β) Ο περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμος του 1990 (Ν. 1/1990) ορίζει απλώς ότι «σε κάθε υπάλληλο χορηγούνται οι καθορισμένες άδειες» (άρθρο 57), οι δε περί Δημόσιας Υπηρεσίας (Χορήγηση Αδειών) Κανονισμοί του 1995 έως 2017 (Κ.Δ.Π. 101/95), διά του Κανονισμού 17Α, παραπέμπουν, ως προς το ύψος, τους όρους και τις προϋποθέσεις της γονικής άδειας, ευθέως στον εκάστοτε ειδικό Νόμο. Καμία πρόνοιά τους δεν επεκτείνει την άνευ απολαβών κατάσταση σε Σαββατοκύριακα ή αργίες. Τουναντίον, όπου ο κανονιστικός νομοθέτης θέλησε να ρυθμίσει τη σχέση άδειας και μη εργάσιμων ημερών, το έπραξε ρητώς και προς όφελος του υπαλλήλου («Κυριακές, δημόσιες, θρησκευτικές ή ειδικές αργίες δεν υπολογίζονται ως μέρος της άδειας ανάπαυσης» – Κανονισμός 4(5)), ενώ, συνεκτικά, οι ίδιοι Κανονισμοί συμπεριλαμβάνουν τη γονική άδεια χωρίς απολαβές στην έννοια της «υπηρεσίας» (Κανονισμός 2).

(γ) Οι περί Δημόσιας Υπηρεσίας (Απολαβές, Επιδόματα και άλλα Οικονομικά Ωφελήματα των Δημόσιων Υπαλλήλων) Κανονισμοί συνδέουν κάθε σχετική αποκοπή αποκλειστικά με την άδεια που πράγματι «παραχωρήθηκε» (πρβλ. και Κανονισμό 4(3) των περί Χορήγησης Αδειών Κανονισμών), μεταχειρίζονται δε τη γονική άδεια ευνοϊκά, λογίζοντάς την ως υπηρεσία για σκοπούς 13ου μισθού (Παράρτημα Α΄).

(δ) Κατά μείζονα λόγο, ο περί Προστασίας των Μισθών Νόμος του 2007 (Ν. 35(Ι)/2007) – ο οποίος, κατά τον ορισμό του «εργοδότη» στο άρθρο 2, δεσμεύει ρητώς και την Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας – απαγορεύει οποιαδήποτε αποκοπή από τον μισθό πέραν εκείνων που «προνοεί νόμος ή κανονισμός» ή που εμπίπτουν στις λοιπές, περιοριστικά απαριθμούμενες, περιπτώσεις του άρθρου 10(1). Ελλείψει οποιασδήποτε τέτοιας πρόνοιας, η παρακράτηση των απολαβών που αναλογούν στο Σαββατοκύριακο συνιστά ευθεία παράβαση των άρθρων  6 και 10 του εν λόγω Νόμου, με τις συνέπειες που προβλέπει, μεταξύ άλλων, το άρθρο 20 αυτού.

4. Κατά τον περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμο του 1999 (Ν. 158(Ι)/1999), «η αρμοδιότητα ενός διοικητικού οργάνου καθορίζεται από το Σύνταγμα ή από το νόμο ή από κανονιστική ή διοικητική πράξη που εκδίδεται κατ’ εξουσιοδότηση νόμου» (άρθρο 17(2)). Οι εγκύκλιοι, κατά πάγια νομολογία, έχουν αμιγώς ερμηνευτικό και καθοδηγητικό χαρακτήρα και δεν δύνανται να θεσπίζουν πρωτογενώς νέους – πολλώ μάλλον επαχθείς – κανόνες δικαίου, ούτε να τροποποιούν ή να συμπληρώνουν το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο. Άλλωστε, και αυτή ακόμη η κατά το άρθρο 60(2)(δ) του Ν. 1/1990 υποχρέωση συμμόρφωσης των υπαλλήλων εκτείνεται μόνο «προς τις νομοθετικές διατάξεις και τις σύμφωνες προς αυτές διοικητικές οδηγίες και εγκύκλιες διαταγές». Καθ’ ο μέρος, επομένως, η Εγκύκλιος εισάγει νέα, δυσμενή μισθολογική ρύθμιση, εκδόθηκε αναρμοδίως και καθ’ υπέρβαση εξουσίας, κατά παράβαση της αρχής της νομιμότητας.

5. Η μισθολογική επιβάρυνση τεσσάρων ημερών για πραγματική άδεια δύο εργάσιμων ημερών (και έξι ημερών για άδεια τεσσάρων) τελεί σε προφανή δυσαναλογία προς οποιονδήποτε θεμιτό σκοπό. Κατά το άρθρο 52 του Ν. 158(Ι)/1999, επέμβαση στα δικαιώματα των πολιτών επιτρέπεται μόνο στην έκταση που είναι απαραίτητη, η δε Διοίκηση, μεταξύ περισσότερων νόμιμων λύσεων, οφείλει να προτιμά τη λιγότερο επαχθή για τον διοικούμενο· κατά δε το άρθρο 50, οφείλει να αποφεύγει ανεπιεικείς και άδικες λύσεις. Είναι νομικά και λογικά ανεπίτρεπτο υπάλληλος που παρέσχε κανονικά την εργασία του καθ’ όλες τις λοιπές εργάσιμες ημέρες των δύο διαδοχικών εβδομάδων να υφίσταται, επιπροσθέτως, μονομερή αφαίρεση της αμοιβής που αναλογεί στις ημέρες της εβδομαδιαίας ανάπαυσής του. Η ρύθμιση άγει, περαιτέρω, σε αυθαίρετη άνιση μεταχείριση (Άρθρο 28 του Συντάγματος): υπάλληλοι που λαμβάνουν τον ίδιο ακριβώς αριθμό ημερών γονικής άδειας υφίστανται ουσιωδώς διαφορετική μισθολογική επιβάρυνση, αναλόγως της τυχαίας θέσης των ημερών εντός της εβδομάδας (π.χ. Τετάρτη–Πέμπτη: αποκοπή δύο ημερών· Παρασκευή–Δευτέρα: αποκοπή τεσσάρων).

6. Το άρθρο 22 του Ν. 216(Ι)/2022 ορίζει ρητώς ότι το αίτημα ή η άσκηση των δικαιωμάτων του Νόμου «σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν λόγο λιγότερο ευνοϊκής μεταχείρισης του εργαζόμενου». Η επιβολή πρόσθετης μισθολογικής απώλειας, πέραν εκείνης που εγγενώς συνεπάγεται η άνευ απολαβών φύση της άδειας για τις ημέρες λήψης της, συνιστά ακριβώς τέτοια δυσμενή μεταχείριση και λειτουργεί αποτρεπτικά προς την άσκηση δικαιώματος που θεσπίστηκε χάριν της ισορροπίας επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής (Άρθρο 33(2) του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ), πλήττοντας κατ’ εξοχήν τον τμηματικό και ευέλικτο τρόπο λήψης που ο ενωσιακός και ο εθνικός νομοθέτης συνειδητά ενθάρρυναν (άρθρο 11 του Νόμου). 

7. Το γεγονός ότι το επίδομα γονικής άδειας «καλύπτει και τα Σάββατα» (παρ. 3 της Εγκυκλίου) αποτελεί απλή συνέπεια του τρόπου υπολογισμού των περιοδικών παροχών του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου του 2010 (Ν. 59(Ι)/2010) επί εξαήμερης βάσης (το «ημερήσιο ύψος» ορίζεται ως το 1/6 του εβδομαδιαίου – άρθρο 2) και ουδόλως παρέχει στον εργοδότη εξουσιοδότηση παρακράτησης μισθού, για την οποία απαιτείται ρητή νομοθετική πρόβλεψη. Άλλωστε: (α) το βασικό ύψος του επιδόματος ανέρχεται μόλις στο 72% της εβδομαδιαίας αξίας της ασφαλιστικής μονάδας του δικαιούχου (Πίνακας, Μέρος IV(1) του Νόμου), ώστε ο υπάλληλος υφίσταται πραγματική και οριστική περιουσιακή ζημία, κατά προσβολή και του Άρθρου 23 του Συντάγματος· και (β) κατά την ίδια την Εγκύκλιο, το επίδομα δεν καλύπτει τις Κυριακές, με αποτέλεσμα για την Κυριακή ο υπάλληλος να στερείται πλήρως τόσο μισθού όσο και επιδόματος – γεγονός που καταδεικνύει τον αυθαίρετο χαρακτήρα της ρύθμισης. Σημειωτέον ότι ο νομοθέτης έχει ήδη θεσπίσει τον μηχανισμό αποφυγής διπλής κάλυψης, ο οποίος όμως λειτουργεί αποκλειστικά διά μειώσεως ή αποκλεισμού του επιδόματος όταν καταβάλλονται αποδοχές (άρθρο 29Β(4) Ν. 59(Ι)/2010) – και ουδέποτε ως έρεισμα αποκοπής μισθού.

8. Η εισαγωγή τόσο ουσιώδους μισθολογικής ρύθμισης χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των επηρεαζόμενων υπαλλήλων αντιβαίνει στις δεσμεύσεις της Δημοκρατίας από τη Σύμβαση ΔΟΕ αρ. 151 περί των Εργατικών Σχέσεων στη Δημόσια Υπηρεσία, η οποία κυρώθηκε με τον Ν. 65/1980 (ιδίως Άρθρα 7 και 8), και στην καθιερωμένη πρακτική διαβούλευσης στη δημόσια υπηρεσία. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι το δικαίωμα διαπραγμάτευσης και των λοιπών, πέραν μίας, συνδικαλιστικών οργανώσεων στον χώρο της δημόσιας υπηρεσίας έχει αναγνωριστεί και νομολογιακά (ΠΑ.ΣΥ.ΝΟ. ν. Δημοκρατίας (1994) 4 ΑΑΔ 174).

9. Με βάση τα πιο πάνω, η Παγκύπρια Συντεχνία ΙΣΟΤΗΤΑ σας καλεί όπως: (α) αναστείλετε αμέσως την εφαρμογή της επίμαχης εγκυκλίου (πρβλ. άρθρο 56 Ν. 158(Ι)/1999)· (β) προβείτε σε ανάκληση και ορθή αναδιατύπωση της Εγκυκλίου, ώστε η όποια μισθολογική αποκοπή να περιορίζεται αυστηρά και αναλογικά στις εργάσιμες ημέρες κατά τις οποίες ο υπάλληλος τελεί πράγματι σε γονική άδεια· (γ) διασφαλίσετε ότι, μέχρι την οριστική διευθέτηση του ζητήματος, ουδεμία αποκοπή απολαβών θα διενεργηθεί κατ’ εφαρμογή της – τυχόν δε διενεργηθείσα θα επιστραφεί πλήρως και αναδρομικώς· και (δ) θέσετε το ζήτημα, πριν από οποιαδήποτε νέα ρύθμιση, σε ουσιαστική διαβούλευση με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, περιλαμβανομένης της Οργάνωσής μας. Επισημαίνεται ότι, δεδομένου ότι η Εγκύκλιος μόλις εκδόθηκε και δεν έχει ακόμη τύχει εφαρμογής, η άμεση αναστολή και ανάκλησή της μπορεί να χωρήσει χωρίς οποιαδήποτε διοικητική επιπλοκή ή ανατροπή παγιωμένων καταστάσεων.

10. Ευελπιστούμε σε άμεση και θετική ανταπόκρισή σας, ώστε το ζήτημα να επιλυθεί συναινετικά και χωρίς δικαστική ή άλλη εμπλοκή.

Είμαστε στη διάθεσή σας για άμεση συνάντηση, με στόχο την οριστική διευθέτηση του ζητήματος.

Με εκτίμηση,

Πρόδρομος Χριστοφή

Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου

Παγκύπριας Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ