Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΑΠΕΙΛΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΑΣΠΙΔΑ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

Οι χθεσινές δημόσιες τοποθετήσεις σας, δια των οποίων επιχειρήσατε να νουθετήσετε τους εκπροσώπους των Κλάδων Αστυνομικού Σώματος και Δεσμοφυλάκων με την απειλή “συνεπειών” σε περίπτωση που οι δράσεις μας κριθούν ως “εκφεύγουσες των κανόνων”, αποκαλύπτουν μια ανησυχητική παρανόηση του ισχύοντος νομικού πλαισίου. Ως εκπρόσωποι εργαζομένων, οφείλουμε να σας υπενθυμίσουμε δημόσια και απερίφραστα ότι η συνδικαλιστική δράση δεν αποτελεί παραχώρηση της εξουσίας για να ανακαλείται κατά το δοκούν, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα θωρακισμένο από το Σύνταγμα, αλλά και το Ενωσιακό Δίκαιο και Διεθνείς Συμβάσεις, τις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κυρώσει και οφείλει να σέβεται. Η ΙΣΟΤΗΤΑ δεν δέχεται τελεσίγραφα και δεν κάμπτεται από ρητορικές που παραπέμπουν σε άλλες εποχές. Η απάντησή μας δεν εδράζεται σε συναισθηματισμούς, αλλά στο γράμμα του Νόμου, το οποίο παραβιάζετε ηθικά όταν απειλείτε εκείνους που διεκδικούν τα αυτονόητα.

Οφείλουμε πρωτίστως να διαλύσουμε κάθε εσφαλμένη εντύπωση: Ως δημόσιοι λειτουργοί, ουδέποτε δηλώσαμε και ουδέποτε υπονοήσαμε ότι προτιθέμεθα να αρνηθούμε την εκτέλεση των νόμιμων καθηκόντων μας. Ωστόσο, ο ορισμός που δώσατε στην πειθαρχία, ταυτίζοντάς την με την άκριτη υποταγή, συνιστά επικίνδυνη νομική υπεραπλούστευση που αγνοεί τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις μας.

Σας καλούμε να ανατρέξετε στο γράμμα του Νόμου και στην πάγια Νομολογία, όπου διαπιστώνεται ότι βάσει του άρθρου 24 του Περί Αστυνομίας Νόμου, η υποχρέωση υπακοής αφορά αποκλειστικά «νόμιμες διαταγές». Αντίστοιχα, στην επιφύλαξη του άρθρου 60(2)(δ) του Περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου ορίζεται ρητά ότι «στην περίπτωση κατά την οποία η διαταγή είναι πρόδηλα παράνομη ο υπάλληλος οφείλει να μην την εκτελέσει», καθιστώντας τον προσωπικά υπεύθυνο για τη νομιμότητα των ενεργειών του. Την αρχή αυτή επισφράγισε το Ανώτατο Δικαστήριο στην κομβική υπόθεση Mylonas v. Republic (1982) 3 CLR 880, κρίνοντας τελεσίδικα ότι η επίκληση διαταγών ανωτέρων δεν αποτελεί υπεράσπιση όταν αυτές είναι «προδήλως παράνομες» (manifestly illegal). Μάλιστα, τονίστηκε ότι τα όργανα του κράτους όχι μόνο δεν δεσμεύονται να υπακούσουν σε αντισυνταγματικές εντολές, αλλά έχουν καθήκον να προασπίζουν τη νομιμότητα. Συνεπώς, η κριτική στάση και η άρνηση εκτέλεσης εντολών που ελέγχονται για τη νομιμότητά τους δεν συνιστούν απειθαρχία, αλλά θεσμική υποχρέωση διαφύλαξης της συνταγματικής τάξης.

Είναι, δε, επιβεβλημένο να γίνει κατανοητός ο απόλυτος διαχωρισμός των ρόλων: Όταν εκτελούμε υπηρεσία, σεβόμαστε την ιεραρχία ως πειθαρχημένα στελέχη. Όταν όμως τοποθετούμαστε ως εκλεγμένοι εκπρόσωποι της Συντεχνίας, δεν ενεργούμε ως υφιστάμενοι που ζητούν άδεια ομιλίας, αλλά ως ισότιμοι κοινωνικοί εταίροι που ασκούν συνταγματικό δικαίωμα ελέγχου και κριτικής. Η απόπειρα να χρησιμοποιηθεί η ιδιότητα του υφισταμένου για να φιμωθεί η φωνή του συνδικαλιστή συνιστά θεσμική εκτροπή.

Σας καλούμε, επίσης, να μελετήσετε το νομοθετικό πλαίσιο που προστατεύει τους εκπροσώπους των εργαζομένων, το οποίο φαίνεται να διαφεύγει της προσοχής σας. Σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 της Οδηγίας 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη –και συνεπώς η Κύπρος– υποχρεούνται να μεριμνούν ώστε οι εκπρόσωποι των εργαζομένων να απολαύουν, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, επαρκούς προστασίας και εγγυήσεων που να τους επιτρέπουν να επιτελούν απερίσπαστοι το έργο τους. Η Οδηγία αυτή απαγορεύει ρητά οποιαδήποτε δυσμενή μεταχείριση ή κυρώσεις που απορρέουν από τη νόμιμη εκπροσώπηση των συναδέλφων μας. Συνεπώς, κάθε νύξη για πειθαρχικές ή άλλες “συνέπειες” λόγω συνδικαλιστικής δράσης συνιστά ευθεία παραβίαση του Ενωσιακού Δικαίου, εκθέτοντας την Κυπριακή Δημοκρατία σε νομικές περιπέτειες και διεθνή διασυρμό, ειδικά ενόψει της Κυπριακής Προεδρίας.

Πέραν του Ενωσιακού Δικαίου, η προστασία μας θεμελιώνεται και στο εθνικό δίκαιο δια της κυρώσεως διεθνών συμβάσεων. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 5 των περί της Σύμβασης περί των Αντιπροσώπων των Εργαζομένων (Κυρωτικών) Νόμων του 1995 έως 2012, ορίζεται ρητά ότι κάθε εργοδότης –συμπεριλαμβανομένου του Κράτους– οφείλει να παρέχει αποτελεσματική προστασία στους εκπροσώπους των εργαζομένων έναντι οποιασδήποτε ενέργειας η οποία δύναται να είναι επιζήμια για αυτούς, συμπεριλαμβανομένης της απόλυσης ή άλλων κυρώσεων, εφόσον ενεργούν σύμφωνα με τους νόμους και τις συλλογικές συμβάσεις. Επιπροσθέτως, οι διεθνείς κανόνες (όπως αποτυπώνονται στη Σύμβαση 151 της ΔΟΕ) επιτάσσουν όπως οι οργανώσεις των δημοσίων υπαλλήλων απολαύουν πλήρους ανεξαρτησίας έναντι των δημοσίων αρχών και προστασίας κατά πάσης πράξεως επεμβάσεως στη διοίκησή τους. Οι “νουθεσίες” περί του πώς και πότε θα διεκδικούμε τα δικαιώματά μας συνιστούν ανεπίτρεπτη επέμβαση στην αυτονομία της συντεχνίας μας.

Η εύρυθμη λειτουργία του Κράτους Δικαίου προϋποθέτει τον αυστηρό αυτοπεριορισμό εκάστου στο θεσμικό του ρόλο. Η δική σας αποστολή είναι η διοίκηση, η χάραξη πολιτικής και η εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για την ασφάλεια των πολιτών. Το δικό μας έργο, ως εκπρόσωποι εργαζομένων, είναι ο έλεγχος της εργοδοσίας, η ανάδειξη των προβλημάτων και η προάσπιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων των μελών μας. Όταν η διοίκηση επιχειρεί να ορίσει το πλαίσιο δράσης του συνδικαλισμού, υπερβαίνει τα εσκαμμένα και διολισθαίνει σε πρακτικές που δεν συνάδουν με τη νομιμότητα. Ο καθένας, λοιπόν, ας περιοριστεί στο δικό του έργο: εσείς στην ουσιαστική επίλυση των προβλημάτων και εμείς στην αδιάκοπη διεκδίκηση της επίλυσής τους.

Κλείνοντας την παρούσα ανοικτή επιστολή, η θέση μας είναι σαφής: Κάντε τη δουλειά σας, διασφαλίζοντας τις συνθήκες ασφαλείας και αξιοπρέπειας που απαιτεί η κοινωνία και το προσωπικό, και αφήστε εμάς να πράξουμε το καθήκον μας χωρίς “κηδεμόνες”. Η ΙΣΟΤΗΤΑ είναι εδώ για να συνεργαστεί, όχι για να υπακούσει σε εντολές σιωπής. Η νομιμότητα είναι με το μέρος μας και οποιαδήποτε απόπειρα εκφοβισμού δεν θα περάσει.

Με τιμή,